1. Hai đêm liên tiếp, mỗi đêm một tàu chở đạn dược của Nga đã bị tấn công tại cùng một bến tàu Berdiansk.

Theo hãng tin Militarnyi, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một tàu chở hàng của Nga được tường trình chở đầy đạn dược tại cảng Berdiansk thuộc vùng xâm lược vào đêm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu. Đây là tàu thứ hai bị tấn công tại cùng một bến cảng trong vòng hai đêm. Berdiansk - một hải cảng Azov thuộc tỉnh Zaporizhzhia - đã trở thành tuyến đường ưa thích của Nga để tiếp tế cho mặt trận phía nam bằng đường biển và cũng là mục tiêu thường xuyên của Ukraine.

Việc Nga kiểm soát miền nam Ukraine phụ thuộc vào việc vận chuyển nhiên liệu, đạn dược và quân đội nhanh hơn tốc độ Ukraine có thể cắt đứt các tuyến đường vận chuyển chúng.

Một máy bay điều khiển từ xa tấn công thuộc Trung đoàn Hệ thống Điều khiển từ xa Độc lập 422, một đơn vị máy bay điều khiển từ xa của Ukraine, đã tấn công con tàu tại cảng này. Theo cư dân địa phương, những tiếng nổ long trời đã kéo dài cho đến 11 giờ sáng Thứ Ba, 02 Tháng Sáu.

Vụ tấn công nhắm vào Bến số 3, nơi con tàu có thể đang dỡ hàng. Nhóm tình báo nguồn mở CyberBoroshno của Ukraine lưu ý rằng đây là cùng một vị trí đã bị tấn công đêm trước. Vào rạng sáng ngày 31 tháng 5, một máy bay điều khiển từ xa thuộc Lữ đoàn Hệ thống Điều khiển từ xa Độc lập số 412 “Nemesis”, một đơn vị của Cơ quan An ninh Ukraine, gọi tắt là SBU, đã tấn công một con tàu khác tại đó.

Cảng Berdiansk bị tạm chiếm là một trung tâm hậu cần quan trọng của Nga. Các bến cảng ở đây tiếp nhận thiết bị quân sự, đạn dược, nhiên liệu và binh lính được vận chuyển từ Novorossiysk và các cảng khác trên Biển Azov. Cảng này càng trở nên quan trọng hơn khi máy bay điều khiển từ xa của Ukraine vươn tới các tuyến đường tiếp tế của Nga cách tiền tuyến tới 200 km. Trong bối cảnh các tuyến đường bộ bị tấn công, đường biển mang lại nguồn cung ứng ổn định hơn.

Trước đó, vào giữa tháng 5, giữa ban ngày, máy bay điều khiển từ xa của Ukraine đã tấn công một tàu chở đạn dược tại cùng bến cảng này.

Các cuộc tấn công này phù hợp với nỗ lực rộng lớn hơn của Ukraine được gọi là Chiến dịch Phong tỏa Hậu cần. Đó là một chiến dịch phối hợp nhằm tăng cường các cuộc tấn công bằng máy bay điều khiển từ xa tầm trung nhằm vào các đoàn xe, kho tiếp tế và sở chỉ huy của Nga nằm cách tiền tuyến từ 20 đến 200 km. Kyiv đã chính thức hóa chiến dịch này vào cuối tháng 5, chuyển tiền cho các lữ đoàn thực hiện các cuộc tấn công. Các cảng, đường bộ và hỏa xa đều nằm trong tầm với của chiến dịch.

[Europe Maidan: A Russian munitions cargo ship hit at the same Berdiansk berth two nights running]

2. Tuyên truyền viên truyền hình của Putin kêu gọi phát động cuộc tấn công chớp nhoáng gây sát thương vào Anh để trả thù việc Anh sử dụng hỏa tiễn Storm Shadow tấn công Nga.

Đài truyền hình nhà nước Nga đã kêu gọi một cuộc tấn công chết người vào Anh để phá hủy các nhà máy sản xuất hỏa tiễn Storm Shadow.

Vladimir Solovyov, phát ngôn nhân của Điện Cẩm Linh, đã kêu gọi Mạc Tư Khoa cho phép tấn công các cơ sở ở Stevenage.

Yêu cầu đáng sợ này được đưa ra sau các báo cáo cho rằng hỏa tiễn do Anh sản xuất đã được sử dụng trong các cuộc tấn công của Ukraine sâu bên trong lãnh thổ Nga.

Ukraine được tường trình đã triển khai hỏa tiễn Storm Shadow nhằm vào một cơ sở chỉ huy của Hạm đội Hắc Hải ở Sevastopol.

Cũng có thông tin cho rằng các loại vũ khí tầm xa này đã được sử dụng để tấn công một căn cứ không quân của Nga ở vùng Voronezh.

Ông Solovyov nói: “Mỗi lần tôi đọc về một cuộc tấn công khác của hỏa tiễn Storm Shadow do Anh sản xuất vào sâu trong lãnh thổ Nga, tôi thực sự không hiểu tại sao chúng ta không tấn công nhà máy sản xuất Storm Shadow ở Anh.”

“Vấn đề là gì?”

Hỏa tiễn Storm Shadow được sản xuất bởi MBDA UK, chủ yếu tại nhà máy Stevenage ở Hertfordshire.

Các công việc kỹ thuật và sản xuất bổ sung được thực hiện tại Bristol và Bolton.

Tiếp tục bài phát biểu gay gắt của mình, Solovyov nói: “Ừm… Đây là Vương quốc Anh. Thì sao chứ?”

Mặc dù tỏ ra khinh thường nước Anh, Solovyov trước đây đã chọn cho con cái mình học trường tư thục ở Anh.

Điều này diễn ra sau những cáo buộc cho rằng Nga đang “không ngừng” tấn công vào cơ sở hạ tầng trọng yếu ở Âu Châu.

Nhà lãnh đạo cơ quan tình báo GCHQ, Anne Keast-Butler, cho biết Mạc Tư Khoa đang “tăng cường các hoạt động hỗn hợp hàng ngày chống lại Anh và Âu Châu.”

Đồng thời, Keast-Butler tiết lộ rằng Vladimir Putin đang “thụt lùi trên chiến trường” ở Ukraine.

Đầu tuần này, Bộ Quốc phòng Nga tuyên bố đã chiếm được Hraniv ở vùng Kharkiv của Ukraine và Vozdvyzhivka ở vùng Zaporizhzhia.

Tuy nhiên, các nguồn tin từ Ukraine nhanh chóng bày tỏ nghi ngờ về phiên bản sự kiện do Mạc Tư Khoa đưa ra.

Quân đoàn 14 của Ukraine bác bỏ các tuyên bố của Nga về Hraniv, khẳng định thị trấn này vẫn nằm dưới sự kiểm soát của Kyiv.

Trong một tuyên bố, lực lượng này cho biết: “Các đơn vị thuộc Lực lượng Quốc phòng Ukraine đang giữ vững các tuyến phòng thủ đã được chỉ định, đẩy lùi hiệu quả các cuộc tấn công của kẻ thù và gây tổn thất đáng kể cho chúng về người và trang thiết bị.”

DeepState, blog quân sự được đọc nhiều nhất ở Ukraine chuyên theo dõi chiến tuyến bằng thông tin tình báo nguồn mở, cũng bác bỏ các tuyên bố của Nga liên quan đến Vozdvyzhivka.

Thông báo cho biết một nhóm binh lính Nga đã tiến vào làng trong thời gian ngắn hồi đầu tháng này nhưng đã tử trận.

Nga, hiện đang chiếm giữ khoảng 20% lãnh thổ Ukraine, đã dành nhiều tháng để cố gắng giành quyền kiểm soát hoàn toàn khu vực Donetsk phía đông.

Trong những tuần gần đây, các quan chức quân đội Ukraine tuyên bố rằng Nga đang bỏ chạy và đã mất 590km2 chỉ trong 2 tháng qua. Họ khẳng định lực lượng của Kyiv hiện đang ở vị thế mạnh nhất trong nhiều tháng qua khi tổn thất của Putin tiếp tục gia tăng.

[The Sun: Putin’s TV mouthpiece calls for lethal BLITZ of Britain in revenge for UK-made Storm Shadow missile strikes on Russia]

3. Ukraine đang giải phóng rất nhanh các lãnh thổ bị tạm chiếm

Ngày 1 tháng 6, nhóm giám sát DeepState của Ukraine báo cáo rằng Ukraine đã giành được nhiều lãnh thổ hơn so với diện tích mà Nga chiếm được trong tháng 5, đẩy tổng số lãnh thổ Nga xâm lược được xuống mức âm lần đầu tiên kể từ năm 2023.

“Theo bản đồ của chúng tôi, vào tháng 5, kẻ thù chỉ xâm lược 14 km vuông lãnh thổ Ukraine trong khi mất 105 km vuông”, DeepState đăng tải trên Telegram, đồng thời cho biết thêm rằng “vì lý do an ninh, chúng tôi thể hiện sự tiến công của Lực lượng Quốc phòng Ukraine với độ trễ nhất định”.

DeepState tuyên bố rằng “đây là tháng đầu tiên trong những năm gần đây sau 'Cuộc phản công 2023' mà diện tích lãnh thổ bị tạm chiếm của Nga trở nên âm.”

“Thông thường, Nga tiến quân nhanh hơn vào cuối mùa xuân - mùa thu, nhưng chúng tôi không thấy tốc độ tiến quân tăng lên”, Rob Lee, nghiên cứu viên cao cấp tại Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại và là chuyên gia về quân đội Nga, nói với tờ Kyiv Independent.

“Điều này rất quan trọng vì các mùa đã thay đổi và bước tiến của quân Nga không hề gia tăng.”

DeepState cho biết những thất bại mà Nga phải gánh chịu diễn ra bất chấp sự gia tăng đáng kể các hành động tấn công của Nga, vốn đã tăng 37,5% trong tháng 5.

Xét đến việc phần lớn binh lính xung kích Nga thiệt mạng hoặc bị thương nặng trong các cuộc tấn công, thương vong của quân Nga có lẽ cũng tăng lên.

[Kyiv Independent: Russian monthly territorial gains slip into negative for first time since 2023, DeepState reports]

4. Iran đình chỉ đàm phán với Mỹ, hoan nghênh đối thoại với Oman bất chấp lời đe dọa của Tổng thống Trump.

Theo Tehran, các cuộc đàm phán giữa Iran và Oman về quyền kiểm soát eo biển Hormuz vẫn đang diễn ra, sau khi Tổng thống Trump đe dọa “sẽ cho nổ tung” đồng minh của Mỹ nếu giao thông không thể lưu thông tự do qua tuyến đường thủy quan trọng này.

Hôm Thứ Ba, 02 Tháng Sáu, Hãng thông tấn nhà nước Iran IRNA, dẫn lời phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei, cho biết các phái đoàn Iran và Oman đã gặp nhau nhiều lần; và các cuộc thảo luận về việc kiểm soát eo biển Hormuz đang “tiến triển tốt”.

Mỹ cho rằng eo biển này, vốn đã bị Tehran phong tỏa trên thực tế trong ba tháng qua, phải được mở cửa cho tất cả các hoạt động vận tải quốc tế và không được chịu sự kiểm soát của Iran.

Washington đã bác bỏ ý tưởng về một hệ thống thu phí đường thủy có lợi cho Iran, đồng thời áp đặt lệnh trừng phạt lên Cơ quan Quản lý Eo biển Vịnh Ba Tư mới thành lập của Iran, mà Tehran cho rằng sẽ kiểm soát hoạt động vận chuyển hàng hải trong eo biển. Họ cũng đe dọa sẽ trừng phạt những người trả tiền cho Iran để được đi lại an toàn qua tuyến đường thủy này.

Tổng thống Trump nói rằng Oman “sẽ phải hành xử như mọi người khác, nếu không chúng ta sẽ phải cho nổ tung họ”, trong khi Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cuối tuần trước ông đã được một quan chức Oman bảo đảm rằng Muscat sẽ không thu phí từ các tàu thuyền trong tuyến đường thủy này.

Oman, quốc gia tuyên bố cam kết bảo đảm an toàn và tự do cho tàu thuyền đi lại qua eo biển, là đồng minh lâu năm của Mỹ và cho phép quân đội Mỹ sử dụng các căn cứ quân sự của mình. Iran đã tấn công vào quốc gia vùng Vịnh này trong giai đoạn đầu của cuộc chiến giữa Iran, Mỹ và Israel từ ngày 28 tháng 2.

Tuy nhiên, Mỹ đang chịu áp lực ngày càng tăng để mở lại eo biển và khôi phục giao thông hàng hải sau nhiều tháng giá nhiên liệu biến động, áp lực lên chuỗi cung ứng và những lo ngại về việc tiếp cận lương thực cho hàng triệu người.

Thông thường, một phần năm lượng dầu khí của thế giới được vận chuyển qua eo biển này, cùng với một phần ba lượng phân bón vận chuyển bằng đường biển toàn cầu, vốn rất quan trọng để bảo đảm đủ cây trồng nhằm nuôi sống các khu vực dễ bị nạn đói, bao gồm cả vùng Sừng Phi Châu và Sahel.

Nhiều tuần phong tỏa kéo dài đã khiến hơn 1.500 tàu thuyền mắc cạn và đẩy giá nhiên liệu tăng vọt. Lưu lượng giao thông vẫn thấp hơn nhiều so với mức trước chiến tranh, và Iran vẫn kiên quyết không nới lỏng kiểm soát eo biển, bất chấp lệnh phong tỏa riêng của Mỹ đối với các cảng của Iran.

[Newsweek: Iran Suspends Talks With US, Hails Dialogue with Oman Despite Trump Threat]

5. Robot mặt đất của Ukraine đã phá hủy vị trí của quân Nga mà không để bộ binh phải đối mặt với bãi mìn rải rác trên đống đổ nát.

Một tổ hợp robot mặt đất, gọi tắt là NRK của Ukraine đã phá hủy một cứ điểm tập trung quân Nga. Nhóm này đóng quân trong tầng hầm của một tòa nhà công nghiệp gần tiền tuyến, theo báo cáo của Lữ đoàn Biệt Động Quân biệt lập số 5 của Kyiv.

Hệ thống này đã tấn công bằng một vụ nổ đủ mạnh để làm sập trần bê tông cốt thép của tòa nhà, đè lên các binh lính Nga đang đóng quân ở đó.

Mục tiêu này được người Nga lựa chọn vì một lý do: một tầng hầm kiên cố nằm dưới một mái nhà dày, một vị trí mà bộ binh phải tiếp cận bằng cách vượt qua khu vực đầy mìn và mảnh vỡ.

Lữ đoàn 5 đã cử hai robot tấn công tòa nhà. Một chiếc không đến được vị trí của Nga. Chiếc thứ hai thì đến được, và nổ tung trần nhà sập xuống đè lên binh lính bên dưới.

Quân xâm lược Nga đã ổn định chỗ ở trong tầng hầm của một tòa nhà công nghiệp có kết cấu mái bê tông chắc chắn.

“Việc tiếp cận mục tiêu gặp nhiều khó khăn: chướng ngại vật, mảnh vỡ và nguy hiểm từ mìn dọc đường đi. Một chiếc NRK đã bị mất tích khi tiếp cận, nhưng chiếc thứ hai tiếp tục di chuyển và hoàn thành nhiệm vụ”, lữ đoàn cho biết.

Bình luận về đoạn phim được công bố, các binh sĩ thuộc lữ đoàn cho biết vụ nổ do NRK gây ra đủ mạnh để làm sập phần bê tông phía trên “ngay xuống đầu các binh lính tấn công của đối phương, chôn vùi họ dưới đống đổ nát của tòa nhà.”

“NRK cho chúng ta cơ hội tấn công mục tiêu chính xác hơn mà không khiến bộ binh phải đối mặt với rủi ro cao hơn. Nhiều chất nổ hơn, tác chiến có mục tiêu hơn, kết quả hiệu quả hơn”, lữ đoàn cho biết thêm.

Chiến dịch của Lữ đoàn 5 diễn ra trong bối cảnh Ukraine đang đẩy nhanh quá trình chuyển đổi sang các hệ thống robot mặt đất. Bộ Tổng tham mưu Ukraine đã bắt đầu theo dõi tổn thất của Nga từ các hệ thống robot mặt đất như một chiến tuyến riêng biệt.

Kế hoạch triển khai robot mặt đất của Lực lượng Quốc phòng dự kiến sẽ tiếp tục được mở rộng: tại Diễn đàn An ninh Hắc Hải ở Odessa vào ngày 31 tháng 5, Quân đoàn 3 dưới quyền Chuẩn Tướng Andrii Biletsky cho biết họ có kế hoạch thay thế khoảng 30% bộ binh bằng hệ thống robot vào cuối năm 2026.

[Kyiv Independent: Ukrainian ground robot brought down Russian position without exposing infantry to mined approach across debris]

6. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran nhận trách nhiệm vụ tấn công tàu Mỹ sau khi Tổng thống Trump nói rằng các cuộc đàm phán đang diễn ra nhanh chóng.

Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran, gọi tắt là IRGC, đã nhận trách nhiệm về vụ tấn công nhằm vào một tàu của Mỹ hôm thứ Hai, chỉ vài giờ sau khi Tổng thống Trump tuyên bố các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang tiếp diễn “với tốc độ nhanh chóng”. Vụ tấn công diễn ra khi Tehran phát tín hiệu rằng họ đã đình chỉ các cuộc đàm phán.

Theo các báo cáo từ Al Jazeera, dẫn nguồn từ truyền thông Iran, tàu container MSC Sariska V, một tàu mang cờ Panama có quan hệ với Mỹ, đã bị trúng hỏa tiễn hành trình. Theo Cơ quan Điều hành Thương mại Hàng hải Vương quốc Anh, gọi tắt là UKMTO, tàu này đã bị trúng đạn cách Umm Qasr khoảng 40 hải lý về phía đông nam.

IRGC cho rằng diễn biến này xảy ra sau một vụ tấn công vào tàu Iran gần Oman, và mô tả đó là hành động trả đũa của họ.

Những lời kể trái ngược từ phía Tổng thống Trump và Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo cho thấy sự bất ổn ngày càng gia tăng xung đột trong nỗ lực giảm leo thang cuộc xung đột rộng lớn hơn ở Trung Đông. Rạn nứt ngoại giao này có thể làm phức tạp thêm các nỗ lực ngừng bắn liên quan đến chiến dịch tấn công đang diễn ra của Israel tại Li Băng chống lại Hezbollah và đặt ra câu hỏi liệu các cuộc đàm phán sẽ bị đình trệ hay đổ vỡ.

Các phương tiện truyền thông liên kết với nhà nước Iran trước đó đưa tin rằng các cuộc đàm phán đã bị tạm dừng để phản đối hành động quân sự của Israel tại Li Băng, trong khi Tổng thống Trump nói rằng Washington chưa được thông báo chính thức.

Những phát ngôn của Tổng thống Trump được đưa ra trong một loạt bài đăng trên Truth Social, nơi ông cũng tuyên bố Israel và nhóm phiến quân Hezbollah do Iran hậu thuẫn đã đồng ý ngừng các hành động thù địch sau các cuộc tiếp xúc riêng biệt. Ông mô tả cuộc điện đàm “rất hiệu quả” với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và cho biết các thông điệp được truyền đạt thông qua các trung gian đã bảo đảm cam kết từ Hezbollah về việc ngừng bắn.

“Tôi đã có cuộc điện đàm rất hiệu quả với Thủ tướng Bibi Netanyahu… sẽ không có quân đội nào đến Beirut”, Tổng thống Trump viết, đồng thời cho biết thêm rằng các lực lượng đang trên đường đến đã bị buộc phải quay trở lại. Ông cũng nói rằng Hezbollah đã đồng ý “rằng mọi cuộc giao tranh sẽ chấm dứt — Israel sẽ không tấn công họ, và họ sẽ không tấn công Israel”.

Tổng thống Trump cũng mô tả một cách lạc quan rằng các cuộc đàm phán với Iran đang diễn ra nhanh chóng. Tuy nhiên, chỉ một giờ sau tuyên bố của Tổng thống Trump, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết các cuộc thảo luận đã bị ngưng lại.

[Newsweek: IRGC Claims Strike on US Vessel After Trump Says Talks Moving at Rapid Pace]

7. Các tuyên bố về lệnh ngừng bắn mâu thuẫn với các cuộc tấn công của Israel vào Li Băng.

Bất chấp tuyên bố của Tổng thống Trump rằng Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng các hành động thù địch, những diễn biến trên thực địa nhanh chóng làm dấy lên nghi ngờ về tính bền vững của bất kỳ thỏa thuận nào như vậy. Các quan chức Israel cho biết các cuộc tấn công vào vùng ngoại ô phía nam Beirut được ra lệnh để đáp trả những gì họ mô tả là các vụ vi phạm lệnh ngừng bắn liên tục của Hezbollah, trong khi nhóm phiến quân này tiếp tục phóng hỏa tiễn vào miền bắc Israel.

Các cuộc trao đổi mới này đã làm nổi bật khoảng cách giữa thông điệp ngoại giao và thực tế chiến trường, với người dân thường ở Li Băng một lần nữa bị mắc kẹt giữa cuộc xung đột. Người dân đã phải tháo chạy khỏi các khu vực bị ảnh hưởng khi những cảnh báo của Israel về các cuộc tấn công tiếp theo dẫn đến việc di tản, cho thấy sự bất ổn của tình hình ngay cả khi Washington tìm cách thể hiện tiến triển trên nhiều mặt trận.

Các nhà lãnh đạo khu vực và các nhà quan sát quốc tế đã bày tỏ lo ngại rằng việc leo thang căng thẳng tiếp tục ở Li Băng có thể làm đổ vỡ những nỗ lực rộng lớn hơn nhằm ổn định cuộc xung đột, đặc biệt là khi các cuộc đàm phán giữa Israel và Li Băng dự kiến sẽ tiếp tục tại Washington. Hezbollah đã từ chối tham gia trực tiếp vào các cuộc đàm phán, thay vào đó dựa vào Iran để gây áp lực đòi hỏi của mình, làm tăng thêm sự phức tạp cho nền ngoại giao vốn đã mong manh.

[Newsweek: Ceasefire Claims Collide With Israel's Lebanon Attacks]

8. Thủ tướng Armenia bác bỏ yêu sách của Nga đòi nước này phải trưng cầu dân ý về việc theo Nga hay theo Liên Hiệp Âu Châu trong bối cảnh quan hệ hai nước xấu đi.

Thủ tướng Armenia Nikol Pashinyan đã bác bỏ lời kêu gọi từ Mạc Tư Khoa về việc tổ chức một cuộc trưng cầu dân ý ngay lập tức về việc hoặc là chấm dứt các bước tiến gia nhập Liên minh Âu Châu; hoặc là rời khỏi Liên minh Kinh tế Á Âu, gọi tắt là EAEU do Nga lãnh đạo.

Thủ tướng Nikol Pashinyan đã đưa ra lập trường trên sau cuộc điện đàm với Putin vào hôm Thứ Hai, 01 Tháng Sáu. Putin đã gọi điện cho ông, bề ngoài là để chúc mừng sinh nhật ông. Tuy nhiên, trong cuộc điện đàm, Putin đã đưa ra yêu sách này mà Thủ tướng Nikol Pashinyan cho rằng quá sức “vô lý”.

Diễn biến này xuất hiện trong bối cảnh áp lực kinh tế và ngoại giao từ Điện Cẩm Linh leo thang nhanh chóng khi đồng minh truyền thống của họ ngày càng hướng về phương Tây.

Căng thẳng leo thang tại hội nghị thượng đỉnh EAEU ở Kazakhstan vào ngày 29 tháng 5, khi Putin và các thành viên khác trong khối là Belarus, Kazakhstan và Kyrgyzstan đưa ra một tuyên bố chung kêu gọi Armenia tổ chức trưng cầu dân ý về việc gia nhập Liên Hiệp Âu Châu “càng sớm càng tốt”.

Lãnh đạo Nga khẳng định việc gia nhập cả Liên Hiệp Âu Châu và EAEU là điều không thể.

Ông Putin dường như cũng đưa ra một lời đe dọa không hề che đậy, cảnh báo Armenia không nên theo đuổi tham vọng phương Tây của mình, và lưu ý rằng “kịch bản Ukraine” đã bắt đầu từ khát vọng gia nhập Liên Hiệp Âu Châu của Kyiv.

Trong một bài phát biểu qua video được phát trên mạng xã hội, Pashinyan tuyên bố rằng chính phủ tại thủ đô Yerevan sẽ tiếp tục hoạt động trong khuôn khổ Liên minh Kinh tế Á Âu, gọi tắt là EAEU cho đến khi việc lựa chọn giữa hai khối “trở nên không thể tránh khỏi”, đồng thời lưu ý rằng bất kỳ cuộc trưng cầu dân ý nào trước khi Armenia chính thức nộp đơn xin tư cách ứng cử viên Liên Hiệp Âu Châu vẫn chỉ mang tính lý thuyết.

Thủ tướng Pashinyan nói: “Việc đưa một lựa chọn lý thuyết ra trưng cầu dân ý dĩ nhiên là không hợp lý và cũng không chính đáng”, đồng thời mô tả mối quan hệ với Nga đang trong “giai đoạn chuyển đổi”.

Cả Điện Cẩm Linh và Yerevan đều cho biết Putin đã gọi điện cho Pashinyan để thảo luận về kết quả hội nghị thượng đỉnh và chúc mừng sinh nhật ông.

Tuy nhiên, Nga đã gia tăng đáng kể áp lực lên Armenia trước thềm cuộc bầu cử quốc hội tại quốc gia vùng Kavkaz này vào ngày 7 tháng 6.

Cuối tuần qua, Mạc Tư Khoa đã triệu hồi đại sứ của mình tại Armenia về nước để tham khảo ý kiến.

Hôm thứ Hai, cơ quan giám sát nông nghiệp của Nga đã đình chỉ nhập khẩu cá và hải sản từ Armenia, với lý do vi phạm các quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Lệnh cấm vận này đánh vào một lĩnh vực quan trọng, chiếm 30% lượng hàng xuất khẩu của Armenia, và diễn ra sau các lệnh cấm thương mại đối với nông sản, hoa, nước khoáng và rượu của Armenia – một chiến thuật thường được Mạc Tư Khoa sử dụng khi bất mãn với các thuộc địa cũ.

Hôm thứ Hai, Liên minh Âu Châu cáo buộc Mạc Tư Khoa đang cố gắng làm tê liệt nền kinh tế Armenia để gây ảnh hưởng đến kết quả cuộc bầu cử sắp tới.

Vốn là đồng minh lâu năm với Nga, nước cộng hòa thuộc Liên Xô cũ này đã đa dạng hóa các mối quan hệ đối tác kể từ khi nước láng giềng không can thiệp vào cuộc tấn công quân sự năm 2023 của Azerbaijan ở Nagorno-Karabakh, khiến Armenia mất quyền kiểm soát lãnh thổ mà hai nước đã tranh chấp trong nhiều thập niên.

Quá trình đó đã tăng tốc kể từ khi Mạc Tư Khoa xâm lược nước láng giềng Ukraine vào tháng 2 năm 2022.

Yerevan đã tăng cường đáng kể mối quan hệ với Âu Châu, bằng việc tổ chức hội nghị thượng đỉnh Liên Hiệp Âu Châu chính thức đầu tiên vào tháng trước cùng với một cuộc họp rộng lớn hơn của Âu Châu có sự tham dự của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy.

Armenia cũng đã đón tiếp Tổng thống Pháp Emmanuel Macron trong một chuyến thăm cấp nhà nước quan trọng, điều này đã gây ra sự chỉ trích gay gắt từ Điện Cẩm Linh sau khi một video xuất hiện cho thấy Macron hát trong khi Pashinyan chơi trống.

[Al Jazeera English: Armenian PM rejects Russia’s demand for EU referendum as relations nosedive]

9. Iran gắn kết cuộc chiến tranh Li Băng với một thỏa thuận rộng lớn hơn

Tehran đã nói rõ rằng bất kỳ thỏa thuận nào với Hoa Kỳ không chỉ phải bao gồm lệnh ngừng bắn của riêng họ với Washington mà còn phải chấm dứt các hành động thù địch liên quan đến các đồng minh khu vực của họ. Các quan chức Iran đã cảnh báo rằng các hành vi vi phạm ở Li Băng sẽ bị coi là vi phạm khuôn khổ ngừng bắn rộng hơn, cho thấy họ không mấy sẵn lòng tách rời hai cuộc xung đột này.

Lập trường đó làm phức tạp thêm nỗ lực của Mỹ trong việc đạt được một thỏa thuận tạm thời, vì Washington đã chỉ ra rằng họ không kỳ vọng Israel sẽ ngừng các cuộc tấn công trả đũa chừng nào Hezbollah còn tiếp tục các cuộc tấn công. Sự khác biệt này nhấn mạnh sự ngờ vực sâu sắc giữa các bên và cho thấy ngay cả những tiến bộ hạn chế cũng khó có thể duy trì được.

Các quan chức Mỹ đã đưa ra những đề xuất nhằm giảm căng thẳng, bao gồm cam kết của Hezbollah về việc ngừng các cuộc tấn công và bảo đảm rằng Israel sẽ tránh mở rộng các hoạt động quân sự vào Beirut. Tuy nhiên, các nhân vật chủ chốt trong giới lãnh đạo Li Băng nhấn mạnh rằng hành động quân sự của Israel phải chấm dứt trước tiên, phản ánh sự chia rẽ nội bộ về cách thức tiến hành tiếp theo.

Những ngày tới có thể sẽ là phép thử xem liệu ngoại giao có theo kịp diễn biến trên thực địa hay không. Với các cuộc đàm phán đang diễn ra và hoạt động quân sự vẫn tiếp tục, triển vọng vẫn còn bất định, với nguy cơ bất kỳ sự đổ vỡ nào cũng có thể làm trầm trọng thêm xung đột thay vì kiềm chế nó.

[Newsweek: Iran Ties Lebanon Fighting to Broader Deal]

10. Ukraine cho biết thỏa thuận máy bay điều khiển từ xa với Mỹ đang bị đình trệ trong khi các thỏa thuận với Âu Châu và vùng Vịnh vẫn tiếp tục tiến triển.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy cho biết Ukraine đã chấp nhận các điều khoản của Hoa Kỳ để thử nghiệm máy bay điều khiển từ xa nhưng chưa ký kết một thỏa thuận hợp tác rộng hơn về lĩnh vực này, trong một cuộc phỏng vấn với chương trình “Face the Nation” của đài CBS. Ông nói rằng sự trì hoãn hiện nằm ở phía Mỹ. Trong khi đó, Kyiv đang tiến rất nhanh trong các thỏa thuận tương tự với Liên Hiệp Âu Châu và các bên khác.

Trong suốt cuộc chiến, Ukraine đã biến máy bay điều khiển từ xa giá rẻ thành một ngành công nghiệp lớn và bắt đầu mở cửa xuất khẩu vũ khí để tài trợ cho các hệ thống mà mặt trận của họ cần nhất. Mỗi tháng Washington trì hoãn, Kyiv lại tìm kiếm các đối tác ở những nơi khác, một mô hình đã kéo dài hơn một năm với các đề xuất chưa được giải quyết từ phía Mỹ.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine muốn Hoa Kỳ trở thành đối tác chiến lược đầu tiên trong thỏa thuận về máy bay điều khiển từ xa. Washington yêu cầu được kiểm tra mọi loại máy bay điều khiển từ xa của Ukraine trước khi quyết định mua.

“Vì vậy, chúng tôi rất muốn ký kết thỏa thuận máy bay điều khiển từ xa đầu tiên với Hoa Kỳ, như với đối tác chiến lược đầu tiên, nhưng Hoa Kỳ muốn kiểm tra tất cả các loại máy bay điều khiển từ xa của chúng tôi.”

Ông đã chấp nhận văn kiện nêu rõ cách thức Mỹ sẽ thử nghiệm, huấn luyện và sử dụng các hệ thống này trên không, trên biển và trên đất liền. Hai bên vẫn chưa ký kết thỏa thuận chính thức, mà ông gọi là văn kiện khung lớn. Hai nước đã và đang soạn thảo một khuôn khổ như vậy về sản xuất và chia sẻ công nghệ.

Các giao dịch ở những nơi khác diễn ra nhanh hơn.

Tổng thống Zelenskiy cho biết Ukraine đã có các thỏa thuận về máy bay điều khiển từ xa với các nước Trung Đông và Âu Châu. Trong số đó có các thỏa thuận 10 năm mà Kyiv đã ký với ba quốc gia vùng Vịnh. Hiện Kyiv đang chuẩn bị một thỏa thuận lớn về máy bay điều khiển từ xa với Liên Hiệp Âu Châu. Ông nói rằng ông hy vọng sẽ đạt được kết quả tương tự với các đối tác Mỹ.

“Hiện tại chúng tôi đang chuẩn bị một thỏa thuận lớn về máy bay điều khiển từ xa với Liên Hiệp Âu Châu, và tôi hy vọng chúng ta sẽ đạt được những thỏa thuận tương tự với các đối tác Mỹ. Tôi tin tưởng vào điều đó.”

Tổng thống Zelenskiy mô tả lời kêu gọi này như một sự trao đổi. Các công ty Mỹ sở hữu công nghệ trí tuệ nhân tạo tiên tiến mà Ukraine không có. Ukraine có kinh nghiệm chiến trường mà Mỹ không có. Ông gọi sự hợp tác tiềm năng này là mạnh mẽ nhất trên thế giới.

“Chúng tôi cần Tổng thống Trump nói đồng ý,” ông nói.

[Kyiv Independent: Ukraine says its drone deal with the US is stuck while its deals with Europe and the Gulf move ahead]