Daniel Esparza, trong bản tin ngày 08/06/2026 của Aleteia, cho hay: Trong bài phát biểu lịch sử trước Quốc hội Tây Ban Nha, bài phát biểu đầu tiên của một vị Giáo hoàng, Đức Leo XIV đã đặt ra một tiêu chuẩn khắt khe cho việc lập pháp — một tiêu chuẩn mà không một cuộc bỏ phiếu đa số nào có thể tự mình đáp ứng được.
Trong một trong những khoảnh khắc được mong đợi nhất trong chuyến tông du đến Tây Ban Nha, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã đứng trước Quốc hội (Cortes Generales) hôm thứ Hai và đưa ra cho các nhà lập pháp một thước đo thầm lặng nhưng đầy thách thức về công việc của chính họ. Một đạo luật, ngài nói với phiên họp chung của các đại biểu và thượng nghị sĩ, “không đạt được sự vĩ đại thực sự của nó chỉ bằng việc được chính thức thông qua. Nó đạt được điều đó khi, vượt ra ngoài tính hợp lệ về hình thức, nó có thể đứng vững trước phẩm giá của con người và vượt qua thử thách đó mà không bị hổ thẹn.”
Câu nói này được thốt ra gần cuối bài phát biểu dài 30 phút tại Salón de Plenos của Palacio de las Cortes — lần đầu tiên trong lịch sử một vị Giáo hoàng phát biểu trước Quốc hội Tây Ban Nha. Nhưng chính điều đó đã tạo nên xương sống cho bài phát biểu.
Mọi điều khác mà Leo XIV nói – về gia đình, về di cư, về trí tuệ nhân tạo, về tái vũ trang, về bí mật xưng tội – đều xuất phát từ cùng một sự nhấn mạnh: rằng phẩm giá con người có trước nhà nước, có trước đa số, và không thể được ban cho hay tước bỏ bởi bất cứ đạo luật nào.
Sự nhấn mạnh đó, Đức Giáo Hoàng cẩn thận lưu ý, không chỉ là một tuyên bố thần học. “Đức tin Kitô giáo tuyên bố điều đó từ Mặc Khải,” ngài nói, “nhưng lý trí con người có thể nhận ra đó là một yêu cầu được ghi khắc trong chân lý của con người.” Ngài trích dẫn bài phát biểu năm 2011 của Benedict XVI trước Quốc hội Đức về cùng một điểm – một sự lặp lại có chủ ý, và là một tín hiệu cho thấy ngài đang đặt mình trong một dòng liên tục của sự tham gia của Giáo hoàng với các định chế dân chủ, chứ không phải là ứng khẩu cho một khán giả Tây Ban Nha.
Ngài kết thúc bằng một cử chỉ hướng lên – theo nghĩa đen và nghĩa bóng. Ngài nhận xét rằng giếng trời phía trên phòng họp cho ánh sáng chiếu vào từ trên cao. Chính trị cũng cần phải nhận ra một thước đo có trước và vượt lên trên nó.
Khung lịch sử mà ngài chọn là Salamanca. Ngài nhắc lại, cách đây 500 năm, khi những thế giới mới đang mở ra và quyền lực đang tìm kiếm vỏ bọc pháp lý cho những tham vọng của mình, các bậc thầy của trường đại học đó đã đưa vào lý luận lịch sử câu hỏi về giá trị không thể thiếu của mỗi con người và giới hạn đạo đức của quyền lực. Francisco de Vitoria và các nhà thần học dòng Đa Minh và dòng Tên xung quanh ông đã tạo nên những gì sẽ trở thành nền tảng của luật quốc tế—không phải vì Giáo hội hay xã hội Tây Ban Nha luôn sống theo những trực giác đó, Đức Leo thẳng thắn thừa nhận, mà vì chính những trực giác đó đã chứng tỏ tầm quan trọng vượt thời đại. “Di sản đó vẫn sống trong các phiên họp Quốc hội này,” ngài nói, “mỗi khi nhà lập pháp hỏi làm thế nào để biến những gì có thể thành công bằng, những gì hợp pháp trở nên thực sự nhân bản.”
Từ nền tảng đó, ngài đã chuyển sang một loạt các mối quan tâm cụ thể. Ngài bảo vệ gia đình như là nơi đầu tiên học hỏi ngữ pháp của đời sống cộng đồng, và viện dẫn quyền của cha mẹ trong việc định hướng giáo dục con cái theo niềm tin đạo đức và tôn giáo của riêng họ - một vấn đề gây tranh cãi ở Tây Ban Nha, nơi vai trò của các trường Công Giáo trong hệ thống giáo dục công vẫn còn gây tranh cãi. Ngài kêu gọi các tuyến đường an toàn và hợp pháp cho người di cư, nhưng cũng kêu gọi các điều kiện cho phép người dân được ở lại đất nước của họ. Ngài cảnh báo chống lại sự bình thường hóa âm thầm của việc tái vũ trang như một phản ứng trước sự bất ổn quốc tế, và nhấn mạnh rằng các quyết định về sinh tử không bao giờ được giao cho các hệ thống tự động - một sự ám chỉ trực tiếp đến việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong bối cảnh quân sự.
Về tự do tôn giáo, ngài đã thẳng thắn. Ngài lập luận rằng bí mật của việc xưng tội cần được bảo vệ pháp lý tương tự như các thông tin đặc quyền trong các ngành nghề khác - một nhận xét ngầm đề cập đến các cuộc tranh luận lập pháp đang diễn ra ở một số quốc gia châu Âu về nghĩa vụ báo cáo bắt buộc đối với giáo sĩ.
Ngài kết thúc bằng một cử chỉ hướng lên - theo nghĩa đen và nghĩa bóng. Ông nhận xét rằng giếng trời phía trên phòng họp cho ánh sáng chiếu vào từ trên cao. Chính trị cũng cần phải nhận ra một thước đo có trước và vượt lên trên nó. Những bức tranh trên các bức tường phía trên của bán nguyệt, mô tả việc đón nhận Tin Mừng và Mười Điều Răn, không phải là sự lẫn lộn giữa trật tự chính trị và tôn giáo, ngài nói, mà là lời nhắc nhở rằng nền tự do hiện đại đã được chuẩn bị bởi một quá trình giáo dục lương tâm lâu dài—một quá trình dạy dỗ, trong số những điều khác, rằng người nghèo hoàn toàn thuộc về cộng đồng, rằng người nước ngoài phải được đón tiếp theo phẩm giá của họ, và rằng mạng sống con người không bao giờ có thể bị coi như một món hàng.
Bài phát biểu đã nhận được tràng vỗ tay kéo dài. Sau đó, Đức Leo XIV lập tức đến trụ sở của Hội đồng Giám mục Tây Ban Nha, nơi ngài gặp gỡ các giám mục của đất nước nhân dịp kỷ niệm 60 năm thành lập cơ quan này.