Mark Saludes, trong bản tin ngày 4 tháng 8, 2026 của Licas, tường trình từ Rwanda rằng:
Một quan chức truyền thông của Vatican hôm thứ Ba cảnh báo rằng các trang tin tức do trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra đang tràn ngập không gian kỹ thuật số với các nội dung đe dọa sự ổn định dân chủ và làm chuyển hướng doanh thu quảng cáo khỏi báo chí điều tra.
Tiến sĩ Nataša Govekar, giám đốc mục vụ thần học của Bộ Truyền thông Vatican, cho biết hơn 3,800 trang web trên toàn thế giới đang sản xuất tin tức hoàn toàn bằng trí tuệ nhân tạo mà không có sự giám sát của con người.
Phát biểu tại phiên họp toàn thể của Đại hội Thế giới SIGNIS ở Kigali, Rwanda, ngày 4 tháng 8, bà Govekar cho biết các trang web này có khả năng “làm bão hòa các công cụ tìm kiếm và nguồn cấp dữ liệu mạng xã hội với hàng nghìn bài báo mỗi ngày” đồng thời chiếm thị phần ngày càng tăng trong đầu tư quảng cáo trực tuyến.
“Điều này có nghĩa là các nguồn lực đang bị chuyển hướng từ báo chí điều tra, mang tính xây dựng và hướng đến các trung gian thuật toán và các nền tảng vi phạm bản quyền,” bà nói.
Bà Govekar cho biết các trang trại nội dung do AI điều khiển được xây dựng để thu hút lưu lượng truy cập chứ không phải để theo đuổi sự thật.
“Các trang trại nội dung dĩ nhiên không tìm kiếm sự thật. Chúng tìm kiếm lưu lượng truy cập,” bà nói. “Chúng đại diện cho một mối đe dọa đối với sự ổn định dân chủ.”
Bà mô tả sự lan rộng của nội dung tự động là “sự đầu độc AI”, nói rằng nó làm ô nhiễm dữ liệu được sử dụng để đào tạo các hệ thống trí tuệ nhân tạo và góp phần vào “sự suy thoái văn hóa, sự tầm thường hóa, sự thương mại hóa.”
Bà Govekar dẫn chứng trường hợp của “Nicola Andrizzi”, người được giới thiệu trên một trang web là một nhà báo đưa tin về tỉnh Trento của Ý.
“Vấn đề là Nicola Andrizzi không tồn tại”, bà nói, thêm rằng ông ta chỉ là một lời nhắc, “một dòng lệnh được gửi đến chatbot bởi một hệ thống tự động”.
Quan chức Vatican cho biết trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang bắt đầu ảnh hưởng đến ngôn ngữ và tư duy của con người.
Bà đề cập đến một nghiên cứu đã xem xét hơn 7,000 giờ hội thoại từ hơn 800,000 tập podcast và phát hiện ra rằng những từ được ChatGPT ưa chuộng ngày càng xuất hiện nhiều hơn trong lời nói tự phát của con người.
“Những kết quả này cho thấy AI định hình ngôn ngữ của con người một cách âm thầm như thế nào”, bà Govekar nói. “Sự lựa chọn từ vựng của nó đang thâm nhập vào truyền thông bằng lời nói tự phát”.
Bà cho biết những phát hiện này đặt ra câu hỏi liệu các mô hình tư duy và liên tưởng được tạo ra bởi chatbot có thể thâm nhập vào cuộc sống hàng ngày hay không khi AI được sử dụng rộng rãi hơn trong giáo dục, trị liệu và các lĩnh vực khác.
Bà Govekar nói rằng những lo ngại xung quanh AI không thể chỉ gói gọn trong quy định kỹ thuật.
Trích dẫn thông điệp của Giáo hoàng Leo XIV nhân Ngày Truyền thông Xã hội Thế giới, bà nói: “Thách thức không phải là kỹ thuật mà là nhân học. Bảo vệ khuôn mặt và tiếng nói cuối cùng có nghĩa là bảo vệ chính bản thân chúng ta.”
Bà cho rằng các nền tảng kỹ thuật số không chỉ truyền tải thông tin. Chúng định hình văn hóa và trí tưởng tượng tập thể bằng cách ảnh hưởng đến cách mọi người nhận thức thế giới và đưa ra những câu chuyện định hướng mong muốn và lựa chọn hàng ngày.
Bà Govekar kêu gọi một “hệ sinh thái truyền thông” dựa trên nguyên tắc “chân lý là lợi ích chung chứ không phải là tài sản của những người có quyền lực hoặc ảnh hưởng.”
Bà nói rằng kỹ thuật không nên bị coi là ma quỷ hay thần thánh hóa mà nên được sử dụng theo cách bảo vệ các mối quan hệ giữa con người và phục vụ lợi ích chung.
“Do đó, chúng ta phải thúc đẩy một hệ sinh thái truyền thông ở cấp độ chính sách công, trên tất cả các khía cạnh xã hội và văn hóa trong gia đình và trường học của chúng ta,” bà nói.
Bà Govekar cũng cảnh báo rằng các thuật toán truyền thông xã hội được thiết kế để tối đa hóa sự tương tác và lợi nhuận đang làm suy yếu khả năng lắng nghe và tư duy phản biện của mọi người đồng thời làm gia tăng sự phân cực.
Bà cho biết Đức Giáo Hoàng Leo đã rõ ràng kêu gọi mọi người “không từ bỏ khả năng tư duy của chúng ta.”
Bà Govekar cho rằng trí tuệ nhân tạo (AI) có thể tạo ra kết quả nhanh chóng, nhưng sự hình thành của con người đòi hỏi thời gian, nỗ lực và kinh nghiệm.
“Các thuật toán đưa ra giải pháp, nhưng trí tuệ được hình thành qua những sai lầm, sự chờ đợi, thậm chí đôi khi là sự lạc lối,” bà nói.
Bà nhấn mạnh rằng không có hệ thống kỹ thuật nào có thể thay thế lương tâm và khả năng tự hiến thân vốn là cốt lõi của truyền thông nhân bản.
“Không có hệ thống tính toán nào, dù tinh vi đến đâu, có thể tạo ra một trái tim biết cho đi hay một lương tâm phân biệt được thiện ác,” bà Govekar nói.
“Ngay cả khi máy móc vượt trội về hiệu năng, một khuôn mặt con người cần được chiêm ngưỡng vẫn là trung tâm của lịch sử chúng ta,” bà nói thêm.